کنفرانس ملی زیست‌شناسی گیاهان دارویی

صفحه اصلی / دومین کنفرانس ملی زیست‌شناسی گیاهان دارویی

متابولیت‌های ثانویه گیاهان دارویی: سلاحی قدرتمند در مبارزه با سرطان

نویسندگان :

فرامرز خدائیان¹ سیدسعید حسینی²

1- دانشگاه تهران 2- دانشگاه تهران

کلمات کلیدی :

آلکالوئیدها،ترپنوئیدها،ترکیبات ضد سرطان،متابولیت‌های ثانویه

چکیده :

متابولیت‌های ثانویه گیاهان دارویی به دلیل خواص بیولوژیکی متنوع و فعالیت‌های ضد سرطانی، در کانون توجه پژوهش‌های دارویی قرار دارند. این متابولیت‌ها، که شامل آلکالوئیدها، ترپنوئیدها و فلاونوئیدها/پلی‌فنول‌ها هستند، از طریق مکانیسم‌های مختلف مانند مهار تکثیر سلولی، القای آپوپتوز، جلوگیری از آنژیوژنز و مهار متاستاز، قادر به کنترل رشد و گسترش سلول‌های سرطانی هستند. آلکالوئیدهایی مانند وینبلاستین و وینکریستین به‌عنوان داروهای تأییدشده در درمان سرطان‌های خون و لنفاوی مورد استفاده قرار می‌گیرند. همچنین، ترپنوئیدهایی مانند تاکسول در درمان سرطان‌های سینه و تخمدان نقشی اساسی دارند و فلاونوئیدهایی همچون کورستین و رزوراترول اثرات مثبتی در جلوگیری از رشد سلول‌های سرطانی نشان داده‌اند. با وجود اثربخشی قابل توجه این ترکیبات، استفاده از آن‌ها با چالش‌هایی مانند پایداری کم در بدن، عوارض جانبی و مشکلات تولید انبوه روبه‌رو است. این چالش‌ها نشان‌دهنده نیاز به تحقیق و توسعه بیشتر برای به‌کارگیری بهتر این متابولیت‌ها در درمان سرطان و یافتن راه‌حل‌هایی برای بهبود اثربخشی آن‌ها است. بررسی عمیق مکانیسم‌های عمل این ترکیبات و درک بهتر ارتباط بین ساختار شیمیایی و عملکرد زیستی آن‌ها می‌تواند به استفاده بهینه‌تر از این مواد در درمان‌های بالینی سرطان کمک کند. هدف این مقاله بررسی جامع نقش متابولیت‌های ثانویه گیاهان دارویی به‌عنوان داروهای ضد سرطان و تحلیل چالش‌های مربوط به استفاده و توسعه آن‌ها در درمان‌های بالینی سرطان است.