کنفرانس ملی زیست‌شناسی گیاهان دارویی

صفحه اصلی / دومین کنفرانس ملی زیست‌شناسی گیاهان دارویی

سنجش برخی متابولیت های ثانویه گیاه دارویی آوندول در دو مرحله مختلف تکوینی

نویسندگان :

لیلا بیگدلی¹ زهرا بقایی فر² حمید درویش نیا³

1- دانشگاه پیام نور 2- دانشگاه پیام نور 3- دانشگاه پیام نور

کلمات کلیدی :

آوندول،گیاه دارویی،فلاونوئید کل،فنول کل،مراحل تکوینی

چکیده :

گیاهان به منظور عملکرد صحیح و بقاء خود در محیط های مختلف، متابولیت های ثانویه که متشکل از ترکیبات متنوع شیمیایی هستند را سنتز می‌نمایند. گیاه دارویی آوندول با نام علمی Smyrnium cordifolium گیاهی متعلق به خانواده بزرگ چتریان است و با دارا بودن ارزش غذایی و دارویی، بصورت خودرو در نواحی مختلفی از ایران، از جمله غرب و جنوب غرب رویش دارد. در پژوهش حاضر مقادیر فلاونوئید و فنل کل گیاه آوندول در دو مرحله تکوینی، پیش از گلدهی و گلدهی، مورد سنجش قرار گرفت. نمونه های گیاهی از ارتفاعات کبیرکوه در استان ایلام و اشترانکوه در استان لرستان جمع‌آوری و مورد شناسایی قرار گرفت. نمونه‌ها در سایه و در دمای محیط خشک شدند، سپس از آنها به صورت جداگانه پودر تهیه، و عصاره آنها به روش متانولی استخراج گردید. جهت سنجش میزان فنول کل از روش فولین-سیوکالتیو، و جهت سنجش فلاونوئید کل روش رنگ‌سنجی آلومینیوم کلرید به کار رفت. تجزیه و تحلیل آماری با نرم افزار SPSS و مقایسه میانگین‌ها با آزمون دانکن صورت گرفت. بیشترین محتوای فنول کل مربوط به مرحله گلدهی و پیش از گلدهی گیاه آوندول در رویشگاه واقع در استان ایلام به ترتیب به میزان 15/0 ± 71/6 و 13/0 ± 23/6 میلی‌گرم اسید گالیک بر گرم وزن خشک، و کمترین میزان آن با مقدار 08/0 ± 74/5 و 11/0 ± 01/6 به ترتیب مربوط به عصاره‌های استخراج شده از مراحل پیش از گلدهی و گلدهی در رویشگاه واقع در لرستان بود. بیشترین محتوای فلاونوئید کل مربوط به مرحله گلدهی رویشگاه ایلام و لرستان، به ترتیب به میزان 09/0 ± 97/2 و 10/0 ± 38/2، می باشد. همچنین پایین ترین میزان فلاونوئید کل مربوط به مرحله پیش از گلدهی در رویشگاه لرستان و ایلام می باشد که به ترتیب به میزان 11/0 ± 09/2 و 10/0 ± 28/2 بود. نتایج نشان داد که بین مقادیر فنول و فلاونوئید کل در شرایط متفاوت اکولوژیک و مراحل مختلف تکوین این گیاه تفاوت وجود دارد و گیاه به منظور مقابله با تنش‌های محیطی میزان متابولیت‌های ثانویه متفاوتی را در خود تولید می‌نماید.