کنفرانس ملی زیست‌شناسی گیاهان دارویی

صفحه اصلی / دومین کنفرانس ملی زیست‌شناسی گیاهان دارویی

بررسی تنوع ریخت شناسی جمعیت های نسترن زرد ایران

نویسندگان :

زینب عبدالجباری¹ اورنگ خادمی² شاهپور خانقلی³

1- دانشگاه شاهد 2- دانشگاه شاهد 3- دانشگاه شاهد

کلمات کلیدی :

تجزیه خوشه ای،تنوع ریخت شناسی،نسترن زرد

چکیده :

تحقیقات در زمینه تنوع زیستی، برای مدیریت و حفاظت از منابع طبیعی و توسعه پایدار اهمیت زیادی دارد، ولی به طور کلی در مورد گیاهان بومی کمتر مورد توجه قرار گرفته است. گیاهان خانواده رزاسه (Rosaceae) دارای اهمیت اقتصادی فراوانی بوده و گل‌ و میوه‌های گونه‌های مختلف آن به علت برخورداری از انواع فلاونوئیدها، ویتامین‌ها و خصوصیات آنتی‌اکسیدانی اهمیت فراوانی در صنایع غذایی و دارویی دارند. این پژوهش به بررسی تنوع مورفولوژی جمعیت های مختلف گونه دارویی نسترن زرد (Rosa foetida) در مقایسه با برخی ژنوتیپ های نسترن معمولی (Rosa canina) پرداخته است. بدین منظور در بهار و تابستان 1402، نمونه های برگ و گل و سپس میوه ژنوتیپ های مختلف نسترن زرد ازپنج منطقه جمع آوری و از نظر ویژگی های مختلف ریخت شناسی بررسی شدند. همچنین به منظور مقایسه از هر منطقه تعدادی نمونه نسترن معمولی نیز بررسی شد. نتایج نشان داد که تنوع قابل ملاحظه ای بین ژنوتیپ ها از نظر صفات مورفولوژی وجود داشت، به طوری که بیشترین ضریب تغییرات در صفات تعداد براکت (63/230%) و تعداد بذر (67/218%) و کمترین مقدار آن در عرض میوه (49/12%) ارزیابی شد. میوه برخی از ژنوتیپ ها دارای بذر و برخی فاقد بذر بودند. بر اساس تجزیه خوشه ای با کاهش فاصله اقلیدسی از 25 به 5، ژنوتیپ ها به چهار گروه اصلی تقسیم شدند، در فاصله اقلیدوسی 5 ژنوتیپ-هایRosa foetida تنوع نشان دادند که از عوامل مهم تفکیک ژنوتیپ ها، صفاتی مانند اندازه میوه، تعداد بذر بودند. در حالت کلی سه نوع میوه با اشکال مدور، بیضوی و طویل در بین میوه ها قابل تشخیص بود. نتایج این پژوهش نشان دهنده تنوع قابل توجهی در صفات مورفولوژیکی جمعیت‌های نسترن زرد در ایران بود که به عواملی از جمله اندازه میوه و تعداد بذر وابسته است.