کنفرانس ملی زیست‌شناسی گیاهان دارویی

صفحه اصلی / دومین کنفرانس ملی زیست‌شناسی گیاهان دارویی

افزایش تولید متابولیت‌های ثانویه و سازگاری بیوشیمیایی اسطوخودوس تحت تنش خشکی بااستفاده از نانوذرات منگنز

نویسندگان :

محمد حقانی نیا¹ علی نجفی فر²

1- مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی ومنابع طبیعی استان ایلام 2- مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی ومنابع طبیعی استان ایلام

کلمات کلیدی :

اسانس،امنیت غذایی،آنتوسیانین،تنش خشکی،نانوذرات

چکیده :

اسطوخودوس (Lavandula angustifolia L.) یکی از گیاهان دارویی ارزشمند خانواده نعناعیان (Lamiaceae) است که به دلیل ترکیبات فعال زیستی، کاربرد گسترده‌ای در صنایع دارویی و آرایشی دارد. تنش خشکی یکی از مهم‌ترین تنش‌های محیطی محدودکننده رشد گیاهان است که از طریق اختلال در تعادل گونه‌های فعال اکسیژن (ROS) منجر به تنش اکسیداتیو می‌شود. نانوفناوری به‌عنوان یک راهکار نوین در افزایش مقاومت گیاهان به تنش‌های محیطی مطرح شده است، اما اطلاعات محدودی درباره اثر نانوذرات منگنز بر اسطوخودوس تحت تنش خشکی وجود دارد. در این راستا، آزمایشی به‌صورت فاکتوریل در قالب طرح کاملاً تصادفی با سه سطح تنش خشکی (90، 70 و 50 درصد ظرفیت زراعی) و پنج غلظت نانوذرات منگنز (0، 25، 50، 100 و 200 میلی‌گرم بر لیتر) انجام شد. نتایج نشان داد که تنش خشکی شدید موجب افزایش پراکسید هیدروژن و کاهش برخی شاخص‌های فیزیولوژیک شد. در مقابل، کاربرد نانوذرات منگنز به‌ویژه در غلظت 100 میلی‌گرم بر لیتر، تأثیر مثبتی بر بهبود پاسخ‌های فیزیولوژیک و بیوشیمیایی گیاه داشت. این تیمار منجر به افزایش معنادار فعالیت آنزیم‌های آنتی‌اکسیدانی (آسکوربات پراکسیداز و سوپراکسید دیسموتاز)، ترکیبات فنلی و فلاونوئیدی، محتوای آنتوسیانین و میزان اسانس شد. همچنین، این غلظت از نانوذرات موجب کاهش پراکسید هیدروژن و بهبود تعادل آنتی‌اکسیدانی گیاه گردید. به‌طور کلی، یافته‌های این تحقیق نشان می‌دهد که نانوذرات منگنز، به‌ویژه در غلظت 100 میلی‌گرم بر لیتر، می‌توانند با بهبود تولید متابولیت‌های ثانویه، نقش مؤثری در کاهش اثرات منفی تنش خشکی و افزایش بهره‌وری گیاه اسطوخودوس ایفا کنند.