کنفرانس ملی زیست‌شناسی گیاهان دارویی

صفحه اصلی / دومین کنفرانس ملی زیست‌شناسی گیاهان دارویی

اثر تنش آبی و قارچ مایکوریزا بر تنظیم‌ کننده ‌های اسمزی گیاهان

نویسندگان :

علی رحیمی¹ محمدرضا چاکرالحسینی² یوسف عسکری³

1- بخش تحقیقات جنگلها، مراتع و آبخیزداری، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان کهگیلویه و بویراحمد، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، یاسوج، ایران 2- بخش تحقیقات خاک و آب، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان کهگیلویه و بویراحمد، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، یاسوج، ایران. 3- بخش تحقیقات جنگلها، مراتع و آبخیزداری، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان کهگیلویه و بویراحمد، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، یاسوج، ایران.

کلمات کلیدی :

پرولين،تنظیم کننده های اسمزی،قندهای محلول،کمبود آب

چکیده :

گياهان دارویی در محيط، دائماً در معرض تنش قرار مي گيرند و براي سازگاري با اين شرايط، تغييرات فيزيولوژيك و بیوشیمیایی در تركيب های خود از جمله تغییر در تنظیم کننده های اسمزی پرولين و قندهای محلول ايجاد مي كنند تا با اين تنش ها مقابله نمايند. قندهاي محلول نیز به عنوان یکی از مواد اسمزي نقش چشمگیري در ثبات غشاهاي سلولی و حفظ تورژسانس سلول‌ها دارند. در حقیقت، در گیاهانی که قندهاي محلول در پاسخ به تنش خشکی تجمع می‌یابند، تنظیم اسمزي بهتر صورت می‌گیرد. وقتي پتانسيل آب خاك كاهش مي يابد، گياهان دارویی براي حفظ قدرت جذب آب بايد پتانسيل آب دروني را به قدري كاهش دهند تا به يك شيب مطلوب برسد. براي ايجاد جريان آب از خاك به داخل ريشه ها، مهمترين مكانيسم، تنظيم اسمزي ناميده مي شود كه گياه پتانسيل اسمزي را توسط انباشتگي فعال يون هاي آلي يا مواد محلول كاهش مي دهد. مواد محلولي كه در تنظيم اسمزي نقش دارند، شامل يون هاي غيرآلي (مثل پتاسيم، كلسيم و كلر) يا تركيبات غيرباردار آلي مثل پرولين و يا قند های محلول هستند. با توجه به نتایج تحقیقات انجام شده می توان دریافت که تنش آبی به دلیل کاهش جذب آب و عناصر غذایی گیاه و ایجاد اختلال در عمل روزنه ها و سیستم فتوسنتزي، موجب افزایش تنظیم‌کننده های اسمزی (پرولين و كربوهيدرات ) گیاهان مختلف شده است و قارچ مايكوریزا به دليل افزایش جذب آب و مواد غذایي و انتقال بهتر این مواد در اندام گياهي و همچنين افزایش فتوسنتز گياه منجر به ساخته شدن مواد فتوسنتزی بيشتر و موجب کاهش تنظیم کننده های اسمزی (پرولين و كربوهيدرات ) گیاهان مختلف شده است.