کنفرانس ملی زیست‌شناسی گیاهان دارویی

صفحه اصلی / دومین کنفرانس ملی زیست‌شناسی گیاهان دارویی

مروری بر اثرات ضدانگلی متابولیت‌های ثانویه در گیاهان دارویی: مکانیسم‌ها و کاربردها

نویسندگان :

زهرا اربابی¹ میثم مسعودی²

1- دانشگاه شاهد 2- دانشگاه تهران

کلمات کلیدی :

متابولیت‌های ثانویه،اثرات ضدانگلی،مالاریا،لیشمانیا

چکیده :

انگل‌ها موجوداتی هستند که با آلوده کردن میزبان خود، باعث ایجاد عفونت و انواع بیماری‌ها می‌شوند و همواره سلامت انسان را تهدید می‌کنند. با توجه به دسترسی آسان به آنتی‌بیوتیک‌ها، از این داروها به‌عنوان یک روش درمانی رایج برای مقابله با بیماری‌های انگلی استفاده می‌شود. اما امروزه، به دلیل مصرف بیش‌ازحد و نادرست آنتی‌بیوتیک‌ها و بروز مقاومت دارویی در انگل‌ها، با چالشی جدی در زمینه درمان این بیماری‌ها مواجه هستیم. گیاهان حاوی انواع مختلفی از متابولیت‌های ثانویه هستند که از جمله آن‌ها می‌توان به ترپنوئیدها، ترکیبات فنولی و ترکیبات نیتروژن‌دار (مانند آلکالوئیدها، گلوزینولات‌ها و گلوکوزید‌های سیانوژنیک) اشاره کرد. از گذشته‌های دور، استفاده از گیاهان دارویی برای درمان بیماری‌ها در میان انسان‌ها و حتی حیوانات رواج داشته است. تحقیقات انجام‌شده نشان می‌دهد که متابولیت‌های ثانویه دارای خواص درمانی متنوعی از جمله ضد میکروب، ضد سرطان، ضد التهاب، بهبود زخم، ضد دیابت و ضد انگل هستند. بنابراین، استفاده از گیاهان دارویی به‌عنوان جایگزینی مناسب برای داروهای شیمیایی در درمان بیماری‌ها، به‌ویژه عفونت‌های انگلی، بسیار مورد توجه قرار گرفته است. از مزایای این ترکیبات این هست که بدون عارضه یا دارای عوارض جانبی بسیار اندکی هستند که از طریق اثر بر DNA، RNA، پروتئین های اسکلت سلولی و غشاهای زیستی عمل می‌کنند. در این مقاله، به معرفی انواع متابولیت‌های ثانویه، اثرات ضد انگلی، مکانیسم عمل آن‌ها، محدودیت استفاده از داروهای گیاهی و دو نوع از عفونت‌های جدی انگلی (مالاریا و لیشمانیا) پرداخته می‌شود.