کنفرانس ملی زیست‌شناسی گیاهان دارویی

صفحه اصلی / دومین کنفرانس ملی زیست‌شناسی گیاهان دارویی

ترکیبات شیمیایی و اثرات درمانی شیرین بیان (liquorice) در انسان

نویسندگان :

هادی خانلری¹ بهروز فتحی هفشجانی²

1- دانشگاه فردوسی مشهد 2- دانشگاه فردوسی مشهد

کلمات کلیدی :

شیرین‌بیان،فلاونوئید،گلیسیریزین،ضدالتهاب،مینرالوکورتیکوئید

چکیده :

شیرین‌بیان (liquorice) از پراستفاده‌ترین گیاهان دارویی در جهان است که امروزه با پراکندگی جهانی کشت می‌شود. عصاره شیرین‌بیان حاوی انواع قندها، نشاسته، رزین، اسانس، تانن، نمک‌های معدنی و ترکیبات نیتروژنی مانند پروتئین‌ها، اسیدآمینه و اسیدنوکلئیک‌ها است. گلیسیریزین و فلاونوئیدها از مهمترین این مشتقات‌اند که به ترتیب مسئول طعم و رنگ شیرین‌بیان هستند. مطالعات فارماکولوژیک تایید کرده اند که شیرین‌بیان طیف وسیعی از فعالیت‌های بیولوژیکی را از خود نشان می دهند. بسیاری از فعالیت‌های دارویی، مانند اثرات هیپوکلسترول و هیپوگلیسمی، اثرات ضد‌اضطراب، ضد‌آلزایمر، ضد‌میکروبی، ضد‌ویروسی، از بین بردن رادیکال‌های آزاد، ترمیم‌کنندگی زخم، اثرات سیتوتوکسیک، ضد‌تومور، ضد‌آلرژی، ضد‌دیابت، اثرات آنتی‌اکسیدانی، ضدالتهابی و از بین برندگی جوش‌های پوستی، درماتیت و اگزما از شیرین‌بیان دیده شده است. عوارض جانبی اصلی شیرین‌بیان عموما به فعالیت مینرالوکورتیکوئیدی آن مربوط می شود و می‌تواند بسته به میزان دوز مصرفی، مدت زمان مصرف و حساسیت‌های فردی سبب، افزایش بیش از حد فشار خون، هیپرکالمی، ادم و سقط جنین منجر شود. پس برای جلوگیری از رخداد عوارض جانبی در استفاده درمانی از شیرین‌بیان، باید زیر نظر پزشک معتمد استفاده گردد.